Το NBA αποτελεί αναμφίβολα το κορυφαίο, τόσο σε διασυλλογικό όσο και σε εθνικό επίπεδο, μπασκετικό προϊόν του πλανήτη. Καρφώματα, αιφνιδιασμοί, τρίποντα, συστήματα, σκληρές άμυνες και «καυτές» έδρες, συνθέτουν το παζλ ενός θεάματος, που όμοιό του δε μπορούμε να βρούμε -διαχρονικά- σε οποιοδήποτε άλλο πρωτάθλημα του κόσμου. Ή μήπως μπορούμε;

Το μπάσκετ, όπως το ξέρουμε και το βιώνουμε καθημερινώς, δεν είχε πάντα τη σημερινή του μορφή. Για την ακρίβεια, δεν είχε καμία απολύτως σχέση με το άθλημα που λατρεύουμε μετά την «επανάσταση» στη δεκαετία του 1980, από τους τέσσερις σωματοφύλακες του κορυφαίου πρωταθλήματος στον κόσμο (Μάτζικ, Μπερντ, Τζόρνταν, Στερν). Αυτή όμως η «επανάσταση» δεν πραγματοποιήθηκε εν ριπή οφθαλμού. Ήταν το αποτέλεσμα μίας νέας -για εκείνη την εποχή- Λίγκας, η οποία ξεκίνησε το 1967 και ολοκληρώθηκε, με άδοξο τρόπο, μετά από εννιά χρόνια (1976). Κυρίες και κύριοι, καλώς ήρθατε στη διάσταση του ABA (American Basketball Association).

Η αρχή και η κόντρα με το NBA

Το ABA «γεννήθηκε» την 1η Φεβρουαρίου του 1967 και θεμελιωτής του θεωρείται ο επιχειρηματίας και επενδυτής Ντένις Μέρφι (φωτ.). Πρώτος κομισάριος του νεοσύστατου πρωταθλήματος ήταν ο Τζορτζ Μάικαν (παίκτης-μύθος των Λος Άντζελες Λέικερς από το 1947 έως και το 1956). Αν ο Μέρφι θεωρείται ο πατέρας του ABA, τότε ο Mr. Basketball ήταν σίγουρα η… μητέρα του!

Η δημιουργία του οφείλεται στο γεγονός πως το NBA απαρτιζόταν από ελάχιστες ομάδες στα μέσα της δεκαετίας του 1960 -μόλις 10- και έψαχνε τρόπους προκειμένου να επεκταθεί σε περισσότερες πόλεις των ΗΠΑ. Σύμφωνα με φήμες (δεν έχουν βέβαια επιβεβαιωθεί μέχρι και σήμερα) εκείνης της περιόδου, αυτός ήταν ο βασικότερος λόγος που σχηματίστηκε το καινούριο πρωτάθλημα. Το ΑΒΑ αποτέλεσε το αντίβαρο στο προϊόν του Γουόλτερ Κένεντι (κομισάριος του ΝΒΑ από το 1963 έως και το 1975). Μάλιστα, ο Τζορτζ Μάικαν έδειξε από την πρώτη στιγμή τις άγριες προθέσεις του. Μία από τις νίκες του τότε ισχυρού άντρα της νέας Λίγκας απέναντι στο (μπασκετικό) κατεστημένο, ήταν η τρίχρωμη μπάλα (μπλε, άσπρο και κόκκινο), η οποία ήταν δική του ιδέα. Με αυτή του την απόφαση επεδίωξε να προσδώσει ένα πιο πατριωτικό ύφος στο νέο πρωτάθλημα, προκειμένου να προσελκύσει κόσμο και να αποδείξει στους διοικητικούς άρχοντες του ΝΒΑ, πως το νέο αυτό εγχείρημα δε θα αποτελούσε αμελητέα ποσότητα.

Το επικοινωνιακό κόλπο του Μάικαν αποδείχθηκε «λίρα εκατό». Κυρίως οι νέοι και τα άτομα της τρίτης ηλικίας αγάπησαν –κυριολεκτικά- τη νέα μπάλα (πλέον χρησιμοποιείται στα All Star Game σε όλο τον κόσμο) και οι θεατές-τηλεθεατές ολοένα και αυξάνοταν. Την ίδια στιγμή, ο «αντάρτης» Κένεντι (υπόθεση Phantom Buzzer Game το 1969 για το NBA) και οι «αυλικοί» του, επιχείρησαν να υποβαθμίσουν την άκρως επιτυχημένη προσπάθεια του Μάικαν. Η αποτυχία τους ήταν παταγώδης.

Εδώ πρέπει να αναφερθεί ότι ο Άλεξ Χάνουμ -προπονητής και πρωταθλητής του ΝΒΑ με τους St. Louis Hawks και Philadelphia 76ers το 1958 και το 1967 αντίστοιχα- ερωτώμενος για το συγκεκριμένο ζήτημα είχε κάνει την εξής, απίστευτη δήλωση: «Η μπάλα του ΑΒΑ πρέπει να βρίσκεται πάνω σε μύτη φώκιας και όχι σε παρκέ». Μεγάλη μπουκιά φάε, μεγάλη κουβέντα μην πεις. Ο Χάνουμ -θεία δίκη, μοίρα, κάρμα, πείτε το όπως θέλετε- ανέλαβε το 1968 την τύχη των Όκλαντ Όακς (ομάδα του ΑΒΑ), οδηγώντας τους στην κατάκτηση του πρωταθλήματος του 1969 (παίκτης και ηγέτης της ομάδας ήταν ο θρυλικός Ρικ Μπάρι).

Υπήρχαν βέβαια και άλλες διαφορές. Μεγαλύτερης ζωτικής σημασίας. Μία από αυτές ήταν και η γραμμή του τριπόντου. Ο Μάικαν, ακολουθώντας τα παραδείγματα των ABL (American Basketball League) και EPBL (Eastern Professional Basketball League), εισήγαγε τη γραμμή του τριπόντου στο ΑΒΑ, από την πρώτη κιόλας χρονιά. Επίσης, σε αντίθεση με το ΝΒΑ, η επίθεση εκδηλωνόταν στα 30 δευτερόλεπτα και όχι στα 24. Επιπρόσθετα, στο ΑΒΑ οφείλουμε, εξ ολοκλήρου, το διαγωνισμό καρφωμάτων. Στο All Star Game που πραγματοποιήθηκε το 1976 στο Ντένβερ, οι θεατές γίνανε μάρτυρες μίας απίστευτης παράστασης, με πρωτεργάτη τον Τζούλιους Έρβινγκ.

Από εκεί και έπειτα, τα καρφώματα απέκτησαν μία διαφορετική υπόσταση. Πιο θεαματική και ταυτόχρονα, όσο απίστευτο και αν είναι, πιο ουσιαστική.

Την ίδια στιγμή, το ΑΒΑ είχε την εικόνα –δικαίως- ενός πιο επιθετικού πρωταθλήματος. Το θέαμα αποτελούσε το βασικότερο στόχο του Μάικαν. Αυτή τη φιλοσοφία ασπάστηκαν 100% και οι υπόλοιποι κομισάριοί του (Τζέιμς Γκάρντνερ, Ζακ Ντολφ, Μπομπ Κάρλσον, Μάικ Στόρεν, Τεντ Μάντσακ, Ντέιβ Ντέμπουσερ). Αυτό βέβαια το επιθετικογενές στυλ παιχνιδιού όλων των συλλόγων του συγκεκριμένου πρωταθλήματος, δεν αποτέλεσε ένα τυχαίο γεγονός.

Εκεί μεγαλούργησαν κάποια από τα κορυφαία ονόματα του παγκόσμιου μπάσκετ, όπως οι Τζούλιους Έρβινγκ (Νιου Γιορκ Νετς), Μόουζες Μαλόουν (Γιούτα Σταρς, Spirits of St. Louis), Ντέιβιντ Τόμσον (Ντένβερ Νάγκετς), Ρικ Μπάρι (Όκλαντ Όακς, Ουάσινγκτον Καπς, Νιου Γιορκ Νετς) και Τζορτζ Μακγκίνις (Ιντιάνα Πέισερς).

Η μεγαλύτερη κόντρα βέβαια ανάμεσα στα δύο πρωταθλήματα στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, ήταν καθαρά αγωνιστική. Οι ομάδες από τις δύο Λίγκες συγκρούστηκαν, ούτε λίγο ούτε πολύ, 155 φορές σε διάστημα 5 χρόνων (1971-1976).

Αν και αρχικά οι σύλλογοι του ΝΒΑ φάνηκε να έχουν το πάνω χέρι στις μεταξύ τους αναμετρήσεις, εν τέλει το ΑΒΑ έκοψε πρώτο το νήμα στον αμερικανικό μπασκετικό εμφύλιο μαραθώνιο (79-76 στις νίκες).

Η συγχώνευση με το ΝΒΑ

Παρ’ όλες τις καινοτομίες και τις νίκες, σε αγωνιστικό και διοικητικό επίπεδο, απέναντι στο ΝΒΑ, το ΑΒΑ δεν ήταν τελικά γραφτό να στεριώσει και να μεγαλουργήσει. Αν και στα πρώτα χρόνια ο κόσμος αγκάλιασε με θέρμη το νέο αυτό εγχείρημα, σιγά σιγά άρχισε να το εγκαταλείπει. Οι τεράστιες αρένες συγκέντρωναν, αργά και σταθερά, ολοένα και λιγότερους θεατές, με το μεγαλύτερο βέβαια πρόβλημα να εντοπίζεται στα τηλεοπτικά δικαιώματα.

Η απουσία ενός εγγυημένου συμβολαίου αποτέλεσε την ταφόπλακα στην ύστατη προσπάθεια του Ντέιβ Ντέμπουσερ να διατηρήσει ζωντανό το όνειρο του ΑΒΑ. Τελικά, είχε την ατυχία, ως κομισάριός του, να ανακοινώσει τη συγχώνευση του με το ΝΒΑ, μετά το τέλος της αγωνιστικής περιόδου 1975-1976.

Αυτή η ένωση των δύο πρωταθλημάτων -πραγματοποιήθηκε με τους όρους του Λάρι Ο Μπράιεν- είχε ως αποτέλεσμα οι περισσότερες ομάδες του ΑΒΑ να πάψουν να λειτουργούν. Μόνο τέσσερις -οι πιο ισχυρές- μεταπήδησαν στο ΝΒΑ. Αυτές ήταν οι Νιου Γιορκ Νετς (σημερινοί Μπρούκλιν Νετς), οι Ιντιάνα Πέισερς, οι Ντένβερ Νάγκετς και οι Σαν Αντόνιο Σπερς. Μάλιστα οι Νετς, αναγκάστηκαν να ξεπουλήσουν τον Τζούλιους Έρβινγκ προκειμένου να εξασφαλίσουν τη βιωσιμότητά τους (οι Νικς απαίτησαν να τους καταβληθεί -από τη διοίκηση των Νετς- το αστρονομικό, για τα δεδομένα της εποχής, ποσό των 4.8 εκατομμυρίων δολαρίων, επειδή, και καλά, καταπάτησαν την μπασκετική τους «περιοχή» στο ΝΒΑ).

Σήμερα το ΑΒΑ αποτελεί μία ημιεπαγγελματική μπασκετική κατηγορία, όπου τα παιχνίδια διεξάγονται στον Καναδά και τις ΗΠΑ. Μπορεί το τέλος του να ήταν αρκετά άδοξο, το σίγουρο είναι όμως πως το μπάσκετ, σε παγκόσμιο επίπεδο, δε θα ήταν το ίδιο χωρίς το όραμα των Ντένις Μέρφι και Τζορτζ Μάικαν.

Σχετικά άρθρα