Σε μια απόφαση που προκαλεί αίσθηση προχώρησε η ανώτατη θρησκευτική αρχή της Λιβύης, το Dar al-Ifta, εκδίδοντας επίσημη οδηγία (φατουά) που απαγορεύει στους μουσουλμάνους την αγορά, την πώληση αλλά και τη χρήση ρούχων και αξεσουάρ που φέρουν το λογότυπο της Nike.

Σύμφωνα με το σκεπτικό του θεσμού που εδρεύει στην Τρίπολη, ο αμερικανικός κολοσσός αθλητικών ειδών πήρε το όνομά του από την αρχαιοελληνική Θεά της Νίκης, ενώ το πασίγνωστο «swoosh» (το χαρακτηριστικό σήμα της εταιρείας) είναι εμπνευσμένο από τα φτερά της.

Η θρησκευτική αρχή υποστηρίζει ότι η χρήση προϊόντων με το συγκεκριμένο σήμα ισοδυναμεί με προβολή συμβόλων που συνδέονται με την «πολυθεΐα». Σημειώνεται πως στη Λιβύη βρίσκεται η αρχαία ελληνική πόλη της Κυρήνης, όπου στα αρχαιολογικά της ευρήματα περιλαμβάνεται και άγαλμα της εν λόγω θεότητας.

Παράλληλα, η επιτροπή κατηγορεί τη Nike για στήριξη στο Ισραήλ, απευθύνοντας κάλεσμα για γενικό «μποϊκοτάζ» σε εταιρείες που ενισχύουν τη χώρα. Στο ανακοινωθέν γίνεται αναφορά σε παλαιότερη απόφαση του Συμβουλίου Ερευνών και Σαρία (5 Νοεμβρίου 2023), με την οποία καλούνταν οι μουσουλμάνοι να απέχουν από την αγορά δυτικών προϊόντων εταιρειών που θεωρείται ότι υποστηρίζουν το Ισραήλ κατά τον πόλεμο στη Γάζα.

Η συγκεκριμένη φατουά αποτελεί θρησκευτική γνωμοδότηση πάνω στο Ισλαμικό Δίκαιο και φέρει την υπογραφή του Μεγάλου Μουφτή της Λιβύης, Σαντίκ αλ-Γκαριάνι. Το BBC έχει ήδη επικοινωνήσει με τη Nike ζητώντας τοποθέτηση για το θέμα.

Το παρασκήνιο και η κοινωνική επιρροή

Το Dar al-Ifta αποτελεί έναν από τους πλέον επιδραστικούς θρησκευτικούς θεσμούς στη δυτική Λιβύη. Η χώρα παραμένει πολιτικά διαιρεμένη, με αλληλοσυγκρουόμενες αρχές σε Ανατολή και Δύση μετά από χρόνια διαμάχης που ακολούθησαν την ανατροπή του Μουαμάρ Καντάφι το 2011.

Αν και οι αποφάσεις του θεσμού έχουν σημαντικό κοινωνικό αντίκτυπο, δεν αποτελούν κρατικές εντολές ούτε φέρουν νομική ισχύ. Μάλιστα, μόλις πέρυσι είχε εκδοθεί ανάλογη οδηγία κατά των κοσμημάτων και ρολογιών του γαλλικού οίκου Van Cleef & Arpels, με το σκεπτικό ότι το τετράφυλλο τριφύλλι του σήματός της συνδεόταν με χριστιανικές πεποιθήσεις.

Η νέα φατουά δεν συνοδεύεται από κρατική απαγόρευση των προϊόντων της Nike ούτε προβλέπει ποινές για όσους συνεχίσουν να τα αγοράζουν ή να τα φορούν. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οι αντιδράσεις είναι μικτές: ορισμένοι χρήστες υποδέχτηκαν θετικά την απόφαση, ενώ άλλοι αμφισβητούν τη σοβαρότητά της, κάνοντας λόγο για ειρωνεία και αντιπερισπασμό από τα πραγματικά προβλήματα της χώρας.

Το επεισόδιο αυτό έρχεται να προστεθεί στη γενικότερη συζήτηση για την άνοδο του θρησκευτικού συντηρητισμού στη δημόσια ζωή της Λιβύης. Το 2025, οι αρχές στην ανατολική Λιβύη επέβαλαν περιορισμούς στη ραπ μουσική, το θέατρο και τον χορό επικαλούμενες την προστασία των δημοσίων ηθών και των ισλαμικών αξιών — μέτρα που στη συνέχεια επεκτάθηκαν και στα δυτικά της χώρας.

Αν και το Dar al-Ifta έχει ταχθεί κατά της μουσικής στο παρελθόν, δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία που να το συνδέουν άμεσα με τους συγκεκριμένους περιορισμούς στις παραστάσεις.

Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι η Nike δεν διαθέτει επίσημο κατάστημα στη Λιβύη, ωστόσο τα προϊόντα της διοχετεύονται στην αγορά μέσω τοπικών εμπόρων αθλητικών ειδών. Τα αθλητικά brands όπως η Nike και η Adidas παραμένουν εξαιρετικά δημοφιλή σε ολόκληρη τη Βόρεια Αφρική, ενώ στη Λιβύη -όπως και στις γειτονικές χώρες- είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη και η πώληση απομιμήσεων στις τοπικές αγορές.

Πηγή: bbc.com/news

Σχετικά άρθρα